Xe Exciter bị bó đĩa sau thường do piston trong heo dầu (cùm phanh) bị kẹt vì bùn đất, gỉ sét, phớt piston lão hoá, dầu phanh cũ ngậm nước, chốt trượt heo khô hoặc bàn đạp phanh chỉnh sai không trả hết. Dấu hiệu là bánh sau nặng khi dắt, đĩa phanh nóng rát sau khi chạy, có mùi khét, xe ì và hao xăng. Bó phanh để lâu làm cháy má phanh, cong đĩa, nên cần xử lý sớm.
| Dấu hiệu | Nguyên nhân có thể | Việc làm trước | Khi nào ra tiệm |
|---|---|---|---|
| Dắt xe thấy bánh sau nặng | Piston kẹt, má phanh không nhả | Nhấc bánh sau lên, quay thử | Nên đi sớm |
| Đĩa nóng rát, có mùi khét | Phanh bó liên tục | Dừng xe, để nguội | Đi ngay |
| Má phanh mòn lệch một bên | Chốt trượt kẹt | Nhìn qua khe heo | Cần bảo dưỡng heo |
| Bàn đạp phanh cao hoặc không trả hết | Bàn đạp, lò xo hồi, cần đẩy | Kiểm tra lò xo bàn đạp | Chỉnh lại |
| Bó nặng dần sau khi đi mưa, lội nước | Bùn, gỉ quanh piston | Rửa sạch heo | Không đỡ |
Phanh sau Exciter hoạt động thế nào
Exciter dùng phanh đĩa sau với heo dầu. Khi đạp bàn đạp, xi lanh chính đẩy dầu phanh xuống heo, piston đẩy má phanh ép vào đĩa. Khi nhả, phớt cao su quanh piston co lại kéo piston lùi một chút, má phanh rời đĩa.
Nếu piston bị bẩn, gỉ hoặc phớt chai, piston không lùi về. Má phanh cứ cọ vào đĩa, bánh sau luôn bị hãm nhẹ.
Heo sau của Exciter nằm thấp, gần bánh sau, hứng trọn bùn nước và bụi phanh. Vì vậy phanh sau bó nhiều hơn phanh trước.
Nguyên nhân cụ thể
Piston heo dầu kẹt. Bụi phanh, bùn đất bám quanh piston, gỉ sét trên thân piston. Hay gặp ở xe đi mưa, lội nước nhiều, ít rửa.
Phớt piston lão hoá. Phớt chai cứng không còn kéo piston về.
Dầu phanh cũ. Dầu phanh hút ẩm theo thời gian. Nước lẫn vào làm gỉ bên trong xi lanh và piston, dầu sôi sớm khi phanh nóng làm phanh bó hoặc mất phanh.
Chốt trượt heo khô, kẹt. Heo một piston cần trượt tự do trên chốt. Chốt khô, gỉ làm heo kẹt một bên, má phanh mòn lệch.
Bàn đạp phanh không trả hết. Lò xo hồi yếu, trục bàn đạp khô gỉ, hoặc chỉnh cần đẩy quá dài làm xi lanh chính luôn bị đè nhẹ.
Đĩa phanh cong. Đĩa bị va hoặc quá nóng rồi gặp nước lạnh có thể cong, cọ vào má theo từng vòng.
Đổ dầu phanh quá đầy hoặc sai loại. Dầu giãn nở khi nóng không có chỗ, đẩy piston ra.
Cách tự kiểm tra
- Về số N, tắt máy. Exciter chỉ có chân chống nghiêng, nên dùng giá nâng gắp sau (con đội, giá chống cao su) để nhấc bánh sau khỏi mặt đất.
- Quay bánh sau bằng tay. Bánh phải quay trơn vài vòng. Quay được nửa vòng đã dừng, hoặc nghe tiếng rít liên tục là phanh đang bó.
- Sờ đĩa sau khi chạy vài km. Cẩn thận vì có thể rất nóng. So với đĩa trước, đĩa sau nóng hơn hẳn là đang cọ.
- Nhìn má phanh qua khe heo. Má mòn lệch hoặc gần hết.
- Kiểm tra bàn đạp. Đạp rồi thả, bàn đạp phải về hết vị trí. Có hành trình tự do nhỏ trước khi phanh ăn.
- Xem bình dầu phanh sau. Dầu nâu sẫm là cũ. Mức dầu không vượt vạch trên.
Xử lý khi đang chạy thấy phanh bó
- Tấp vào lề, dừng xe. Không cố chạy khi ngửi mùi khét.
- Để phanh nguội. Không xối nước lạnh vào đĩa nóng, dễ làm cong đĩa.
- Đạp nhả bàn đạp vài lần xem bàn đạp có bị kẹt không.
- Chạy chậm, tránh dùng phanh sau trên đường ra tiệm, dùng phanh trước nhẹ nhàng.
Nếu bánh sau gần như khoá cứng, không chạy tiếp. Gọi cứu hộ hoặc nhờ thợ đến.
Thợ sửa thế nào
- Tháo heo, vệ sinh piston. Đẩy piston ra, làm sạch bụi, gỉ. Piston rỗ sâu thì thay.
- Thay phớt piston và phớt chắn bụi. Thường thay cả bộ phớt heo.
- Vệ sinh, bôi mỡ chốt trượt bằng mỡ chịu nhiệt chuyên dụng cho phanh.
- Thay dầu phanh và xả gió. Dùng đúng loại dầu phanh ghi trên nắp bình.
- Kiểm tra má phanh và đĩa. Má mòn lệch, chai thì thay. Đĩa cong hoặc mòn dưới giới hạn thì thay.
- Chỉnh bàn đạp và lò xo hồi.
Khi nào phải ra tiệm ngay
- Bánh sau nặng rõ khi dắt.
- Có mùi khét, khói ở bánh sau.
- Phanh sau mất lực hoặc bàn đạp lún sâu.
- Dầu phanh rỉ ở heo hoặc ống dầu.
Phanh là bộ phận an toàn. Nếu không chắc tay nghề, không nên tự tháo heo dầu.
Câu hỏi thường gặp
Xe Exciter bị bó đĩa sau có nguy hiểm không?
Có. Phanh bó làm đĩa và dầu phanh rất nóng, dầu có thể sôi gây mất phanh. Má phanh cháy nhanh, bánh sau có thể khoá khi đang chạy. Cần sửa sớm.
Vì sao Exciter hay bó phanh sau sau khi đi mưa?
Heo sau nằm thấp, bùn nước bám vào piston và chốt trượt. Khi khô, bùn và gỉ làm piston kẹt. Rửa sạch heo sau khi đi mưa và bảo dưỡng heo định kỳ giúp giảm lỗi này.
Bao lâu nên thay dầu phanh Exciter?
Theo khuyến cáo phổ biến của các hãng xe máy, dầu phanh thường thay khoảng hai năm một lần hoặc sớm hơn khi dầu đổi màu sẫm. Xem mốc cụ thể trong sổ bảo dưỡng của Yamaha đi kèm xe.
Xe Exciter bị kêu cò là do phanh bó không?
Không hẳn. Tiếng kêu cò mà thợ hay nói thường phát ra từ đầu máy, liên quan tới bộ tăng cam, cò mổ hoặc khe hở xupap. Phanh bó thường kêu rít, lạo xạo ở bánh sau và có mùi khét.